Xuân Hạnh Phúc -
đạo pháºt được áp dụng ngay trong thá»±c tế cá»§a cuá»™c Ä‘á»i, trong má»i hoà n cảnh, giúp những ngưá»i thiện tâm được sống bình an ngay tại thế gian nà y, chứ đạo Pháºt không phải chỉ lo cầu an cho ngưá»i sống, cầu siêu cho ngưá»i quá cố mà thôi. Hiểu được như váºy má»›i không phà phạm cả cuá»™c Ä‘á»i quà báu nà y!
Năm hết tết đến
Ngưá»i ngưá»i chúc nhau
Thân Tâm An Lạc
Tân Xuân Hạnh Phúc
KÃnh má»i Quà vị
Cùng Ä‘á»c bà i viết:
XUÂN HẠNH PHÚC
ThÃch-Chân-Tuệ
CÆ¡-sở Pháºt-há»c Tịnh-Quang Canada
Theo truyá»n thống xưa, từ rất lâu Ä‘á»i, Tổ Tiên truyá»n lại, từ nÆ¡i thà nh đô, văn minh thị tứ, cho đến nông thôn, xóm là ng hẻo lánh, ngà y mùng má»™t Tết, Nguyên Äán hằng năm, gia đình chúng ta, thưá»ng hay Ä‘i chùa, lá»… Pháºt tụng kinh, chà tâm cầu nguyện, chư Pháºt mưá»i phương, thùy từ gia há»™, nhà cá»a bình yên, gia đạo hạnh phúc, từ ngà y đầu năm, chà những cuối năm. Äồng thá»i chúng ta, cÅ©ng gá»i đến nhau, những lá»i cầu chúc, má»™t năm tốt đẹp, vạn sá»± như ý, an lạc kiết tưá»ng. Ở trong nhà Pháºt, ngà y mùng má»™t Tết, Nguyên Äán đầu năm, cÅ©ng là ngà y vÃa, Bồ Tát Di Lặc.
Chúng ta thưá»ng tụng: Nam Mô ÄÆ°Æ¡ng Lai Hạ Sanh Di Lặc Tôn Pháºt. NghÄ©a là : theo kinh Ä‘iển Pháºt giáo, Bồ Tát Di Lặc sẽ thà nh má»™t vị Pháºt trong tương lai. Như váºy, lá»… vÃa đức Bồ Tát Di Lặc ngà y đầu năm, đối vá»›i má»i ngưá»i, mang ý nghÄ©a hy vá»ng được vạn sá»± kiết tưá»ng, vạn sá»± như ý trong năm má»›i. Còn đối vá»›i những ngưá»i tu há»c, ngà y vÃa đức Bồ Tát Di Lặc còn mang má»™t ý nghÄ©a trá»ng đại, đó là sá»± tinh tấn tu tâm dưỡng tánh, quyết tâm quyết chà để chuyển hóa tâm trÃ, từ má»™t phà m phu tục tá», đầy dẫy phiá»n não và khổ Ä‘au cá»§a ngà y hôm nay, trở thà nh sáng suốt, giác ngá»™ và giải thoát cá»§a má»™t vị Pháºt trong tương lai.
Nhân dịp đầu xuân năm nay, chúng ta hãy lắng lòng, dẹp qua má»™t bên niá»m ưu tư vá» những chuyện thăng trầm cá»§a thế sá»±, cùng nhau cố gắng tìm hiểu vỠđức Bồ Tát Di Lặc và những hạnh nguyện cá»§a Ngà i, để áp dụng ngay trong cuá»™c sống cá»§a ngưá»i Pháºt Tá» tại gia, nhằm mục Ä‘Ãch tạo được sá»± an lạc và hạnh phúc má»™t cách trá»n vẹn và thiết thá»±c.
Theo quan niệm thông thưá»ng cá»§a dân gian, ngưá»i ta thưá»ng kiêng cỠđủ thứ chuyện trong ngà y đầu năm má»›i, bởi vì cho rằng, chuyện gì xảy ra trong ngà y đầu má»™t năm sẽ "giông" suốt cả năm, nghÄ©a là chuyện đó sẽ được lặp lại nhiá»u lần trong suốt năm đó. Ngưá»i ta coi hướng tốt để xuất hà nh, chá»n những ngưá»i "tốt tên tốt tướng" để má»i đến nhà xông đất đầu năm, vá»›i niá»m hy vá»ng được "hên" trá»n năm, được tà i lá»™c dồi dà o suốt năm. Chẳng hạn ngưá»i tên "Vinh" Ä‘i cùng vá»›i ngưá»i tên "Quang", hoặc ngưá»i tên "Tấn" Ä‘i cùng vá»›i ngưá»i tên "Phát", hoặc ngưá»i tên "Tà i" Ä‘i cùng vá»›i ngưá»i tên "Lá»™c" đến thăm, trong ngà y đầu năm thì được lắm, tốt lắm, hoan nghênh. Còn như ngưá»i tên "Quan" Ä‘i cùng vá»›i ngưá»i tên "Tà i", thì không được đâu. Ngà y đầu má»™t năm ngưá»i ta kiêng cữ không quét nhà , kiêng cữ không khua chén đũa bát đĩa, vá»›i niá»m hy vá»ng giữ được sá»± sung túc, an hòa trong gia đạo suốt năm.
Thá»±c sá»±, ai ai cÅ©ng biết rằng những Ä‘iá»u đó không đúng thá»±c tế, ngưá»i ta chỉ nghÄ© và là m theo thói quen, theo phong tục táºp quán, vá»›i niá»m hy vá»ng được Ä‘iá»u nà y Ä‘iá»u kia, chứ không có căn cứ và o đâu cả, và nhất là không đúng vá»›i Chánh Pháp, nhưng cho đến ngà y nay, vẫn còn không Ãt ngưá»i cứ tin như váºy. Bởi thế cho nên, trong đạo Pháºt, chư Tổ chá»n ngà y mùng má»™t Tết Nguyên Äán là ngà y vÃa đức Di Lặc và Pháºt Tá» chúng ta thưá»ng gá»i mùa xuân hằng năm là "XUÂN DI LẶC", mang ý nghÄ©a: "Xuân Hoan Há»·", "Xuân Hy Vá»ng", hay "Xuân Hạnh Phúc". à nghÄ©a nà y hết sức tÃch cá»±c, thâm trầm và lợi Ãch, chúng ta nên cùng nhau tìm hiểu.
* * *
Trước hết, chúng ta được biết, hình ảnh cá»§a đức Di Lặc được thá» trong các chùa, trông rất khá»e mạnh, máºp mạp, và gương mặt luôn luôn tươi cưá»i má»™t cách hoan há»·. Äặc biệt, chúng ta thấy có sáu đứa bé bám trên thân cá»§a Ngà i. Äứa thì móc mắt, đứa thì móc mÅ©i, đứa thì móc miệng, đứa thì chá»c lá»— tai, đứa thì moi rún, mà Ngà i vẫn tươi cưá»i, như không có chuyện gì là m cho Ngà i phải phiá»n hà bá»±c dá»c hết trÆ¡n. Hình ảnh cá»§a sáu đứa bé chÃnh là bà i há»c tÃch cá»±c, giúp chúng ta xây dá»±ng được má»™t cuá»™c sống an lạc và hạnh phúc cho chÃnh chúng ta và cho những ngưá»i chung quanh, ngay trong hiện Ä‘á»i, ngay trong cuá»™c sống đầy phiá»n não và khổ Ä‘au nà y.
Có ngưá»i còn gá»i bức tượng đó là "Pháºt Hoan Há»·". Äầu năm đến chùa cúng vái Ngà i để được "hoan há»·" suốt năm. Nhưng cÅ©ng có nhiá»u ngưá»i hiểu lầm cho đó là vị thần có nhiá»u con cái, để những ai muốn có con, hãy đến lá»… lạy Ngà i mà cầu xin! CÅ©ng có nhiá»u ngưá»i lầm lẫn vá»›i bức tượng khác cá»§a má»™t vị thần to béo, miệng cưá»i toe toét, có vẻ khoái trá, hai tay nâng má»™t lượng và ng, đó chÃnh là tượng thần tà i, không liên quan gì đến Pháºt giáo.
Sáu đứa bé bám và o thân cá»§a Ngà i đó tượng trưng cho "lục tặc", tức là sáu tên giặc chuyên gây phiá»n não, gây rắc rối, gây bá»±c dá»c cho chúng ta trong cuá»™c sống thưá»ng ngà y. Sáu tên giặc đó là những ai? Là m sao chúng có thể gây rắc rối cho cuá»™c Ä‘á»i cá»§a chúng ta được? Chúng ta cần nháºn diện rõ rà ng sáu tên giặc đó, má»›i có thể Ä‘iá»u phục được chúng, để xây dá»±ng cuá»™c sống an lạc và hạnh phúc, má»™t cách tÃch cá»±c hÆ¡n.
Chúng ta có lục căn, tức là sáu giác quan: mắt, tai, mÅ©i, lưỡi, thân và ý. Vá»›i hai con mắt, chúng ta trông thấy những hình ảnh nà o dá»… thương, hạp nhãn, thì sanh tâm đắm nhiá»…m, nhá»› nhung, tham luyến, muốn chiếm Ä‘oạt là m cá»§a riêng mình; còn nếu trông thấy những hình ảnh khó ưa, xấu xÃ, thấy phát ghét, thì sanh tâm bá»±c dá»c, tức giáºn, bất an. Vá»›i hai cái tai, chúng ta nghe những tiếng êm dịu, tâng bốc, thì sanh tâm đắm nhiá»…m, ưa thÃch; còn nếu nghe những lá»i chỉ trÃch khó nghe, chạm đến tá»± ái, chạm đến bản ngã to lá»›n cá»§a mình, thì không kham nhẫn, nên sanh tâm sân háºn, oán ghét, bất an. Vá»›i cái mÅ©i, chúng ta chỉ thÃch những mùi hương thÆ¡m ngát, dá»… chịu và ghét những mùi khó chịu, những mùi lạ không vừa ý, nên sanh tâm bá»±c dá»c, bất an. Vá»›i cái lưỡi, chúng ta chỉ thÃch ăn ngon khoái khẩu, hạp vị, mà không nghÄ© đến sá»± Ä‘au khổ cá»§a các chúng sanh bị giết là m thịt; còn nếu không được ngon miệng, thì sanh tâm bá»±c bá»™i, gắt gá»ng, bất an. Vá»›i cái thân tứ đại giả tạm nà y, nhưng vì mê lầm, chúng ta thưá»ng chấp là chÃnh mình, chúng ta chỉ thÃch mặc đẹp và những xúc chạm vừa ý; còn nếu không được như ý, thì sanh tâm cau có, quạu quá», tức tối, bất an. Quan trá»ng hÆ¡n cả vá»›i cái tâm ý lăng xăng lá»™n xá»™n, không má»™t giây phút ngừng nghỉ, chúng ta luôn luôn suy tư, nghÄ© tưởng lung tung, linh tinh lang tang, tÃnh toán những Ä‘iá»u gì có lợi cho bản thân mình, cho gia đình mình, cho tổ chức mình, luôn luôn khen mình khinh ngưá»i.
NghÄ©a là trong cuá»™c sống hằng ngà y, khi "sáu căn" cá»§a chúng ta tiếp xúc vá»›i "sáu trần", mà tâm niệm khởi lên thế nà y thế ná», trong kinh sách gá»i là "sáu thức", tức là phiá»n não bất an dấy lên váºy. Trong trưá»ng hợp như váºy, lục căn cá»§a chúng ta chÃnh là lục tặc, tức là sáu tên giặc, đã, Ä‘ang và sẽ dẫn dắt chúng ta và o sanh tá» luân hồi, nhiá»u Ä‘á»i nhiá»u kiếp. Nói cách khác, sáu căn cá»§a chúng ta chÃnh là cá»™i gốc cá»§a sinh tá» luân hồi. Ngưá»i ta thưá»ng nói: "tam bà nh" (tham, sân, si) do "lục tặc" (mắt, tai, mÅ©i, lưỡi, thân, ý) gây ra, chÃnh là nghÄ©a đó váºy.
Tuy nhiên, trong Kinh Thá»§ Lăng Nghiêm, Äức Pháºt có dạy:
"Sáu căn chÃnh là cá»™i gốc cá»§a sanh tá» luân hồi
và sáu căn cÅ©ng chÃnh là cá»™i gốc cá»§a giải thoát niết bà n".
Tại sao váºy? Bởi vì, nếu lục căn cá»§a chúng ta, tức là sáu giác quan, gồm có: nhãn, nhÄ©, tÄ©, thiệt, thân và ý, khi tiếp xúc vá»›i lục trần, tức là sáu trần cảnh bên ngoà i gồm có: sắc, thinh, hương, vị, xúc và pháp, mà không đắm nhiá»…m, không dÃnh mắc, không sanh lục thức, thì chúng ta đâu có bị phiá»n não, trong lòng đâu có nổi "tam bà nh". Tức là chúng ta không tham, không sân, không si, dù vẫn thưá»ng xuyên tiếp xúc vá»›i má»i ngưá»i má»i cảnh trong cuá»™c Ä‘á»i. Giữ gìn được như váºy tức là chúng ta được giải thoát khá»i phiá»n não khổ Ä‘au, sống trong cảnh giá»›i niết bà n an lạc váºy.
Mắt trông thấy hình sắc thì biết rõ rà ng ngưá»i nà o là ngưá»i nà o, món nà y là món nà y, nhưng không khởi niệm thương hay ghét, ưa hay không ưa. Tai nghe thấy tiếng thì biết rõ rà ng là tán thán hay phê phán, nhưng không khởi niệm khoái chà hay bá»±c bá»™i. MÅ©i ngá»i thấy mùi thì biết rõ rà ng là mùi hương gì, nhưng không khởi niệm thÃch hay không thÃch. Lưỡi nếm vị thì biết rõ rà ng là vị gì, nhưng không khởi niệm khen ngon hay chê dở. Thân xúc chạm thì biết rõ rà ng là tốt hay xấu, nhưng không khởi niệm dá»… chịu hay khó chịu. Tâm ý nghÄ© suy thì biết rõ rà ng là đúng hay sai, phải hay quấy, nhưng không khởi niệm kỳ thị, đố kỵ, so sánh, hÆ¡n thua, tranh chấp. Do đó, chúng ta đâu có bị kéo lôi, không có bị cá»™t trói và o chuyện thương thương ghét ghét, chuyện đấu tranh tranh đấu, chuyện lặp Ä‘i lặp lại, chuyện nói tá»›i nói lui, chuyện nói xuôi nói ngược, nghÄ©a là chúng ta đã thoát khá»i vòng sanh tá» luân hồi khổ Ä‘au đó váºy.
Thà dụ như mắt trông thấy lượng và ng, trông thấy kim cương há»™t xoà n, mà chúng ta không nổi lòng tham lam, ham thÃch, muốn sở hữu nó, thì đâu phải khổ công khó nhá»c, Ä‘i là m đầu tắt mặt tối, để mua sắm nó. Còn nếu bản thân, vốn đã lưá»i biếng, không chịu là m việc, mà lại tham lam, muốn có lượng và ng, muốn có há»™t xoà n, thì còn khổ hÆ¡n, gấp muôn bá»™i phần! Không phải là chúng ta không cần tiá»n để sinh sống, nhưng cổ nhÆ¡n có dạy:
Tri túc tiện túc đãi túc hà thá»i túc.
Tri nhà n tiện nhà n đãi nhà n hà thá»i nhà n.
NghÄ©a là ngưá»i nà o biết đủ thì lúc nà o cÅ©ng thấy đủ và ngưá»i nà o biết nhà n thì lúc nà o cÅ©ng thấy nhà n. Chỉ cần "biết" như váºy thì cuá»™c Ä‘á»i đã đủ quá rồi, đã nhà n quá rồi. Bằng như ngược lại, bao nhiêu má»›i gá»i là đủ, chừng nà o má»›i gá»i là nhà n? Con ngưá»i báºn lo toan chuyện tranh danh Ä‘oạt lợi suốt cả cuá»™c Ä‘á»i, cho nên không bao giá» thấy đủ, chưa bao giá» thấy nhà n, chẳng kịp tỉnh thức thì đầu đã bạc trắng, thân đã má»i mòn, không còn thá»i giỠđể lo liệu sắm sá»a hà nh trang, thì đã phải Ä‘i du lịch thế giá»›i khác rồi!
Trong Kinh Di Giáo, Äức Pháºt có dạy:
Tri túc chi nhÆ¡n tuy ngá»a địa thượng du vi an lạc.
Bất tri túc giả thân xỠthiên đà ng diệc bất xứng ý.
NghÄ©a là ngưá»i biết thế nà o là đủ, tuy nằm trên đất cÅ©ng lấy là m an lạc, vui sướng. Ngưá»i không biết thế nà o là đủ, dù thân có ở thiên đà ng, tâm cÅ©ng vẫn không vừa ý! Chỉ cần "biết" như váºy thì cuá»™c Ä‘á»i an lạc và hạnh phúc hiện tiá»n! Bằng như ngược lại, dù có được cầu chúc tiêu diêu nÆ¡i miá»n cá»±c lạc hay siêu thăng vá» cõi thiên đà ng trên báo chÃ, cÅ©ng khó mà được lắm thay!
Thà dụ như tai nghe thấy tiếng khó nghe, mà tâm không chấp những lá»i vô nghÄ©a, thì chúng ta đâu có nổi lòng sân, và đâu có bị lôi và o vòng sanh tá» luân hồi khổ Ä‘au. Trong kinh Ä‘iển, Äức Pháºt có dạy chúng ta là "y nghÄ©a bất y ngữ", tức là chỉ nghe theo những lá»i nói có nghÄ©a, mà không chấp những lá»i nói suông vô nghÄ©a. Nếu có ngưá»i mắng chúng ta là đồ ngu, mà chúng ta nổi sân, cãi lại cho ra lẽ, thì quả là chúng ta ngu tháºt rồi, còn gì nói nữa. Nếu có ngưá»i miệt thị chúng ta mất uy tÃn quá, mà chúng ta khiêm nhưá»ng chẳng thấy mình có uy tÃn gì để mà mất, thì bình yên quá! Những lá»i nói vô nghÄ©a như váºy khi đến nhÄ© căn cá»§a chúng ta, tức là hai cái lá»— tai, cÅ©ng giống như gió thoảng mà thôi! ÄÆ°á»£c như váºy, chúng ta sẽ sống cuá»™c Ä‘á»i an lạc và hạnh phúc, không nghi.
Bởi váºy, có má»™t bà i kệ như sau:
Mắt trông thấy sắc rồi thôi, &nb sp; (không dÃnh)
Tai nghe thấy tiếng, nghe rồi thì không. (không mắc)
Trơ trơ lẳng lặng cõi lòng, &nb sp; (vô niệm)
Nhẹ nhà ng ta bước khá»i vòng trầm luân. (giải thoát)
Ngược lại, cũng có bà i kệ như sau:
Mắt thấy sắc, thấy rồi thì dÃnh, (dÃnh)
Tai nghe tiếng, nghe rồi thì mắc. (mắc)
Tam bà nh lục tặc trong lòng, &nb sp; (loạn tâm)
Nặng ná» ta lá»t và o vòng tá» sanh. (phiá»n não)
Có ngưá»i đến há»i má»™t vị thiá»n sư: "Là m sao để được giải thoát?".
Vị thiá»n sư đáp: "Lục căn tiếp xúc lục trần, không sanh lục thức là giải thoát".
NghÄ©a là thưá»ng ngà y, nếu chúng ta sống trong cõi Ä‘á»i nà y, sáu giác quan cá»§a chúng ta tiếp xúc vá»›i sáu đối tượng ở trần Ä‘á»i, mà không sanh tâm dÃnh mắc, không sanh tâm loạn động vì tham sân si thì chúng ta sẽ được tá»± tại, giải thoát ngay hiện Ä‘á»i. Mắt trông thấy sắc, tai nghe thấy tiếng, mÅ©i ngá»i biết mùi, lưỡi nếm biết vị, nhưng mà đừng khởi niệm thương hay ghét, thÃch hay không thÃch, nếu như có khởi niệm rồi thì đừng theo. Như váºy chúng ta đâu có gì gá»i là phiá»n não, sân háºn hay bá»±c dá»c nữa.
Từ xưa đến giá», má»—i khi tâm khởi niệm, chúng ta liá»n theo đến cùng, theo từ chuyện đông sang chuyện tây, từ chuyện xưa đến chuyện nay, từ chuyện quốc gia đại sá»± đến chuyện hang cùng ngõ hẹp, từ chuyện xứ ngưá»i đến chuyện xứ mình, từ chuyện ngưá»i lá»›n đến chuyện trẻ con, từ đủ má»i thứ chuyện trên trần Ä‘á»i, để rồi than nhức đầu vì nhiá»u chuyện quá, than trá»i trách đất vì khổ thân khổ não quá!
Còn như sáu đứa bé luôn luôn chá»c phá đức Di Lặc, mà Ngà i vẫn tươi cưá»i hoan há»· như không có chuyện gì xảy ra. NghÄ©a là "lục căn" cá»§a Ngà i vẫn thưá»ng tiếp xúc vá»›i "lục trần", mà tâm cá»§a Ngà i không sanh ra "lục thức", thì Ngà i sống rất an nhiên, tá»± tại. Äó là cảnh giá»›i cá»§a những ngưá»i "vô tâm", tức là những ngưá»i không có tâm niệm lăng xăng lá»™n xá»™n, cho nên không có phiá»n não và khổ Ä‘au. Äó là cảnh giá»›i niết bà n ở ngay trong tâm trà cá»§a chúng ta hiện Ä‘á»i, chứ không phải đợi sau khi chết má»›i tiêu diêu nÆ¡i miá»n cá»±c lạc, hay lên trên thiên đà ng đâu đâu không tưởng.
Äạo Pháºt chá»§ yếu chỉ bà y phương pháp rèn luyện tâm, chuyển hóa tâm, từ vô minh trở thà nh giác ngá»™, từ tà vạy trở thà nh chân chÃnh, từ phiá»n não và khổ Ä‘au trở thà nh an lạc và hạnh phúc. Äạo Pháºt được áp dụng ngay trong thá»±c tế cá»§a cuá»™c Ä‘á»i, trong má»i hoà n cảnh, giúp những ngưá»i thiện tâm được sống bình an ngay tại thế gian nà y, chứ đạo Pháºt không phải chỉ lo cầu an cho ngưá»i sống, cầu siêu cho ngưá»i quá cố mà thôi. Hiểu được như váºy má»›i không phà phạm cả cuá»™c Ä‘á»i quà báu nà y!
Thiá»n sư Bá Trượng Hoà i Hải có dạy:
"Tâm cảnh không dÃnh nhau là giải thoát".
NghÄ©a là chúng ta vẫn thấy, vẫn nghe, vẫn hiểu, vẫn biết tất cả các cảnh trên trần Ä‘á»i, trong kinh Ä‘iển gá»i là "kiến văn giác tri", nếu tâm cá»§a chúng ta không dÃnh mắc thì không phiá»n não. Không phiá»n não tức là giải thoát. Tháºt là hết sức đơn giản. Lý lẽ tuy cao siêu vi diệu, nhưng hết sức thá»±c tế. Bất cứ ai cÅ©ng có thể là m được, không cần phải thá» lạy, cúng kiến, không phân biệt tôn giáo, sắc tá»™c, ngôn ngữ, nghá» nghiệp, xuất xứ, há»c thức, nam nữ, già trẻ, bé lá»›n, già u nghèo, sang hèn.
* *
Tuy nhiên, nói như váºy thì hiểu như váºy, chứ còn thá»±c hiện được cái chá»— "không dÃnh", cái chá»— "không mắc", cái chữ "vô tâm", cái chữ "vô niệm", thì chúng ta cần phải có phương pháp tu để ứng dụng, để thá»±c hà nh. Là m sao chúng ta có thể sống vui tươi, hạnh phúc suốt năm và cả Ä‘á»i như đức Di Lặc? Äiá»u đầu tiên, chúng ta hãy can đảm nháºn thấy rõ cuá»™c sống cá»§a chúng ta vui Ãt khổ nhiá»u, đừng tá»± dối mình gạt ngưá»i, nhưng không bi quan yếm thế và cÅ©ng đừng sống trong phiá»n não, khổ Ä‘au bi thảm như trước đây nữa. Muốn được như váºy, chúng ta phải đảnh lá»… Ngà i vá»›i tất cả lòng thà nh kÃnh và hướng tâm hồn há»c theo cái hạnh nguyện cá»§a Ngà i, đặng tâm trà được an vui phÆ¡i phá»›i, dù Ä‘ang ở trong bất cứ cảnh ngá»™ nà o cÅ©ng váºy. Äức Di Lặc tu theo pháp môn nà o mà được tá»± tại như váºy? Äó chÃnh nhá» Ngà i tu bốn hạnh "từ, bi, há»·, xả", trong kinh sách gá»i là "tứ vô lượng tâm", tức là bốn tâm địa rá»™ng lá»›n thênh thang, không thể nghÄ© bà n.
Vá»›i tâm từ, Ngà i luôn luôn mang niá»m vui đến vá»›i má»i ngưá»i, bất cứ lúc nà o, không phân biệt gì cả. Vá»›i tâm bi, Ngà i luôn luôn cứu giúp những ngưá»i Ä‘au khổ, những ngưá»i bất hạnh, thương ngưá»i như thương chÃnh mình. Vá»›i tâm há»·, Ngà i luôn luôn vui vẻ, hoan há»· vá»›i những việc là nh, những hạnh phúc, những thà nh tá»±u cá»§a tất cả má»i ngưá»i xung quanh, không có tâm ganh ghét, đố kỵ, tị hiá»m. Ngà i luôn luôn nhá»› câu: "Nam mô nhứt thiết chúng sanh há»· kiến bồ tát". NghÄ©a là Ngà i luôn luôn noi gương những vị bồ tát mà tất cả má»i ngưá»i Ä‘á»u hoan há»· khi gặp mặt. Vá»›i tâm xả, Ngà i không bao giá» chất chứa trong lòng, trong kho tà ng tâm thức, bất cứ Ä‘iá»u phiá»n muá»™n nà o, dù nhỠđến đâu. Trái lại, Ngà i luôn luôn tha thứ cho bất cứ ai gây phiá»n muá»™n, rắc rối cho Ngà i. Äức Di Lặc không bị bất cứ phiá»n não nà o tác động, cho nên thân tướng máºp mạp khá»e mạnh, tâm trà thanh thản, thảnh thÆ¡i thÆ¡ thá»›i, nét mặt lúc nà o cÅ©ng hoan há»· vui tươi. Nếu chúng ta muốn được an nhiên tá»± tại, muốn được hạnh phúc ngay hiện Ä‘á»i, chúng ta phải noi gương Ngà i để tu bốn hạnh "từ, bi, há»·, xả" váºy.
Nếu có tâm từ và tâm bi, chúng ta sẽ biết thương yêu và thông cảm vá»›i tất cả má»i ngưá»i, dù kẻ đó Ä‘ang gây phiá»n não cho mình, đồng thá»i chúng ta sẽ giảm bá»›t lòng tham và lòng sân. Thà dụ như chúng ta giúp đỡ bất cứ ai Ä‘iá»u gì, hay chúng ta nuôi nấng con cái cá»§a mình, bởi do lòng từ bi, thì chúng ta sẽ không cầu báo đáp, không nhá»› công lao, không kể lể Æ¡n nghÄ©a, vá»›i má»i ngưá»i hay ngay cả vá»›i con cái trong gia đình. Do đó, ai cÅ©ng hoan há»· khi gặp mặt, không ai cảm thấy khó chịu, sau khi thá» Æ¡n cá»§a chúng ta.
Chúng ta thưá»ng có lòng từ bi vá»›i những loà i váºt nhá» nhÃt như ruồi muá»—i côn trùng, hay lá»›n hÆ¡n như gà vịt heo bò. Chúng ta không nỡ giết hại chúng, không nỡ ăn thịt chúng. Nhưng đối vá»›i những con ngưá»i sống chung quanh, như cha mẹ, vợ chồng, con cái, bạn bè, đồng nghiệp, đồng hương, đồng đạo, đồng bà o, đôi khi chúng ta không nhịn nổi má»™t câu nói chạm đến tá»± ái hay má»™t hà nh động xúc phạm đến danh dá»± cá»§a mình, dù vô tình hay cố ý! Lòng từ bi như váºy đó cần phải được xét lại! CÅ©ng váºy, chúng ta thưá»ng có lòng từ bi vá»›i ngưá»i chưa quen hay vá»›i ngưá»i ở phương xa, lâu lâu gặp má»™t lần. Nhưng chúng ta khó có lòng từ bi vá»›i những ngưá»i ở gần chung quanh, khi há» nói lá»i nà o mÃch lòng mình, là m Ä‘iá»u gì trái ý mình.
Khi chúng ta thấy má»™t ngưá»i là m việc phước thiện, như cúng chùa hay tặng há»™i từ thiện má»™t số tịnh tà i chẳng hạn, nếu chúng ta phát tâm tùy há»·, nghÄ©a là vui theo vá»›i việc thiện ngưá»i khác là m được, thì chúng ta cÅ©ng được phước báu như ngưá»i đó. Tại sao váºy?
Bởi vì, trong kinh A Hà m, Äức Pháºt có dạy:
"Khi có ngưá»i mồi ngá»n Ä‘uốc được sáng rồi, nếu ngưá»i khác đến mồi từ ngá»n Ä‘uốc đó, thì ngá»n Ä‘uốc sau cÅ©ng sáng như váºy, trong khi ngá»n Ä‘uốc trước không giảm sáng chút nà o".
CÅ©ng váºy, khi có ngưá»i phát tâm là m việc phước thiện, thì tâm từ bi cá»§a ngưá»i đó tăng trưởng, tâm tham lam bá»n sẻn cá»§a há» giảm bá»›t. HỠđược phước báu, giảm bá»›t phiá»n não, lần lần tâm tánh cá»§a hỠđược thanh tịnh, cuá»™c sống cá»§a hỠđược an lạc hÆ¡n, hạnh phúc hÆ¡n. Nếu chúng ta phát tâm tùy há»·, má»™t trong tứ vô lượng tâm, vui theo vá»›i việc thiện cá»§a ngưá»i khác, thì chúng ta giảm được tâm đố kỵ, ganh tị, tâm từ bi cá»§a chúng ta cÅ©ng tăng trưởng, và khi đủ duyên, chúng ta cÅ©ng sẽ là m việc thiện đó váºy.
Còn đối vá»›i tâm xả, đó là chá»— hết sức cao siêu cá»§a ngưá»i tu hạnh giải thoát. Muốn được giải thoát, muốn được tá»± tại, nhẹ nhà ng bước ra khá»i vòng trầm luân, sanh tá» luân hồi, nhứt định chúng ta phải tu hạnh xả. Nếu lục căn cá»§a chúng ta tiếp xúc vá»›i lục trần, đừng dÃnh đừng mắc, cái gì cÅ©ng xả, cái gì cÅ©ng bá» qua hết, thì chúng ta không còn gì để Ä‘em và o chứa trong kho tà ng tâm thức cá»§a chúng ta hết. Lúc đó, chúng ta sống trong tá»± tại nhẹ nhà ng, thảnh thÆ¡i thÆ¡ thá»›i, không lo âu phiá»n muá»™n, không ưu tư lo lắng, không thấp thá»m pháºp phồng.
Do tâm từ bi, chúng ta là m được biết bao nhiêu việc phước thiện không mệt má»i, và do tâm há»· xả chúng ta vui vẻ bá» qua hết, quên hết tất cả những việc đã là m, quên hết tất cả những việc bất như ý. Trong tâm thức cá»§a chúng ta không có bốn tướng "ngã, nhÆ¡n, chúng sanh, thá» giả". Tức là chúng ta không thấy có mình là ngưá»i là m phước, có kẻ khác là ngưá»i nháºn lãnh và không nhá»›, không để tâm đến những việc tốt chúng ta đã là m, đã cho, đã giúp đỡ bao nhiêu ngưá»i khác. Như váºy chúng ta sẽ không cầu được báo đáp, không kể lể, không đòi há»i bất cứ ai nhá»› Æ¡n chúng ta, thì chúng ta không có phiá»n não chút nà o cả, nếu gặp phải những ngưá»i không biết chuyện Æ¡n nghÄ©a. Sách có câu: "Thi ân bất cầu báo", chÃnh là nghÄ©a đó váºy.
Chúng ta sở dÄ© bị sanh tá» luân hồi nhiá»u Ä‘á»i nhiá»u kiếp, bởi vì chúng ta dÃnh mắc quá nhiá»u. Chúng ta chẳng những không biết buông xả, trái lại, còn chứa nhóm quá nhiá»u thứ trong tà ng thức, trong kho tà ng tâm thức cá»§a chúng ta. Hôm nay, nhân dịp năm cÅ© sắp hết, để chuẩn bị chà o đón năm má»›i sắp sang, theo thông lệ, chúng ta thưá»ng lo sá»a soạn trang hoà ng nhà cá»a, và đồng thá»i mở cá»a nhà kho, dá»n dẹp cho sạch sẽ, sắp xếp cho ngăn nắp. CÅ©ng váºy, để có được má»™t mùa "XUÂN DI LẶC", mang ý nghÄ©a "Xuân Hoan Há»·", "Xuân Hy Vá»ng", hay "Xuân Hạnh Phúc", chúng ta không thể quên việc chăm sóc, dá»n dẹp, sá»a sang cho thá»±c sạch cái "kho tà ng tâm thức" cá»§a chúng ta.
Lục căn cá»§a chúng ta cÅ©ng như các bá»™ pháºn cá»§a cái máy quay phim, hằng ngà y thu nháºn không biết bao nhiêu là hình sắc, âm thinh, rồi Ä‘em chứa và o trong kho tà ng tâm thức. Thỉnh thoảng hay lâu lâu, tháºm chà đến mấy chục năm sau, đến lúc tuổi già , mang ra chiếu lại, để cưá»i chÆ¡i hoặc để tức giáºn, như thể chuyện má»›i xảy ra ngà y hôm qua còn nóng hổi váºy. Mặc dù những diá»…n viên trong đó đã Ä‘i và o quá khứ từ lâu! HỠđã quên hết má»i chuyện, chỉ có chúng ta là còn nhá»› quá kỹ, để lãnh đủ phiá»n não khổ Ä‘au. Nếu buông xả được, xóa được những cuốn băng trong kho tà ng tâm thức, chúng ta sẽ trở nên con ngưá»i vui tươi dá»… chịu, lúc nà o cÅ©ng hoan há»· vui vẻ như đức Di Lặc váºy, nhứt thiết chúng sanh sẽ hoan há»· kiến, không nghi.
Lúc Äức Pháºt còn tại thế, có má»™t ngưá»i mang hai cháºu bông đến cúng dưá»ng, vá»›i tâm mong cầu pháp môn tu giải thoát. Khi gặp mặt, Äức Pháºt bảo buông, ông ta bèn buông tay trái, cháºu bông rÆ¡i xuống đất. Äức Pháºt lại bảo buông, ông ta bèn buông tay phải, cháºu bông thứ hai rÆ¡i xuống đất. Äức Pháºt lại bảo buông, ông ta bèn thưa: Bạch đức Thế Tôn, hai tay con đã buông hết rồi, đâu còn gì để buông nữa? Äức Pháºt dạy: "Như Lai bảo ông buông lần thứ nhứt là bảo ông buông sáu căn, lần thứ hai là bảo ông buông sáu trần, lần thứ ba là bảo ông buông sáu thức. Khi căn, trần, thức không còn nhiá»…m trước, tức tháºp bát giá»›i không thà nh láºp, thì ông được giải thoát". Lục căn, lục trần và lục thức nói chung là tháºp bát giá»›i. Tháºp bát giá»›i không thà nh láºp có nghÄ©a là : lục căn tiếp xúc vá»›i lục trần không sinh ra lục thức! Thá»±c là đơn giản!
* * *
Tóm lại, chúng ta cần lưu ý là đức ThÃch Ca đã Ä‘i tìm đạo, đã tu táºp, đã chứng đạo và đã thà nh Pháºt dưới cá»™i cây bồ Ä‘á», ngay tại thế giá»›i ta bà nà y, từ 26 thế ká»· trước, lịch sỠđã ghi lại rõ rà ng. Và sau nà y, đức Di Lặc cÅ©ng sẽ hạ sanh ở thế giá»›i ta bà nà y, để tu hà nh và sẽ thà nh Pháºt dưới cá»™i cây long hoa. NghÄ©a là mưá»i phương chư Pháºt Ä‘á»u thà nh Pháºt ở ngay tại thế giá»›i ta bà nà y, chứ không phải ở thế giá»›i nà o khác.
Bởi vì ở các cõi thiên giá»›i quá sung túc váºt chất, chúng sanh ở đó ham vui, lo hưởng thụ quên tu, còn ở các cõi địa ngục, ngạ quỉ, súc sanh thì quá khổ vá» váºt chất lẫn tinh thần, nên cÅ©ng không tu được. Chỉ có ở thế giá»›i ta bà nà y, con ngưá»i có đủ thuáºn cảnh lẫn nghịch cảnh để tu hà nh, để thá» thách và tiến đến chá»— giải thoát mà thôi. Chúng ta nên bình tâm xét lại những má»™ng tưởng vá» cõi tây phương cá»±c lạc, hay cõi thiên đưá»ng ở kiếp sau, để tÃch cá»±c tu tâm dưỡng tánh ngay hiện Ä‘á»i, để khá»i uổng kiếp là m ngưá»i trong muôn má»™t.
Chúng ta đã nghiên cứu và thấu hiểu má»™t cách rất rõ rà ng phương pháp tu giác ngá»™ và giải thoát, hay Ãt ra cÅ©ng đạt được an lạc và hạnh phúc hiện Ä‘á»i. Váºy chúng ta hãy bắt đầu cất bước lên đưá»ng là m hà nh giả kể từ mùa xuân năm nay là vừa. ÄÆ°á»£c như váºy, chúng ta sống trên cõi Ä‘á»i nà y sẽ thấy nÆ¡i đây chÃnh là cõi an là nh tá»± tại, là má»™t thế giá»›i đầy tình thương yêu, đầm ấm. Thế gian nà y chÃnh là cảnh giá»›i cá»§a chư Pháºt, chư hiá»n thánh nhÆ¡n, chư thượng thiện nhÆ¡n, chứ không còn là cảnh giá»›i cá»§a phà m phu tục tá» nữa. KÃnh chúc quà vị được hưởng má»™t mùa xuân Di Lặc, mùa xuân hy vá»ng, mùa xuân an lạc và hạnh phúc, mùa xuân miên viá»…n cá»§a tất cả chúng ta váºy.