Trung bình, m�i máy bay dân dụng của Mỹ đ�u bị sét đánh ít nhất một lần mỗi năm. Thế nhưng, từ năm 1967 đến nay, không một máy bay dân dụng nào của Mỹ bị rơi vì sét đánh. �i�u này cho thấy, công nghệ hiện đại có thể đảm bảo độ an toàn gần như tuyệt đối cho các chuyến bay trước tác động của sét.

"Phép màu của thượng đế"...

Sáng thứ Hai, 16/7 theo gi� địa phương, một chiếc máy bay Boeing 737-700 của hãng hàng không Aires (Colombia) đã vỡ làm nhi�u phần khi đang hạ cánh. Sự kiện này được g�i là "phép màu của thượng đế" vì trong số 131 ngư�i có mặt trên máy bay, duy nhất 1 trư�ng hợp tử vong.

Mặc dù nhi�u nguồn tin cho rằng, máy bay đã bị sét đánh ngay trước khi hạ cánh, nhưng theo Gustavo Barrero, một sĩ quan cao cấp của Không quân Colombia, đây chưa chắc là nguyên nhân của vụ tai nạn, và kết luận cuối cùng chỉ được đưa ra sau khi kết thúc cuộc đi�u tra.

Trên thực tế, trong những năm 1940 - 1960, đôi khi vẫn xảy ra các vụ rơi máy bay do sét đánh cháy bình nhiên liệu, h�ng hệ thống điện tử... Nhưng từ đó đến nay, hàng loạt các công nghệ mới được áp dụng đã khiến những vụ tai nạn này trở thành quá khứ.

�ầu những năm 1980, NASA đã thực hiện một dự án xem xét ảnh hưởng của sét đến các thế hệ máy bay hiện đại. Bruce Fisher và đồng nghiệp đã ch�n một cách nghiên cứu cực kỳ mạo hiểm: bay thẳng vào các vùng giông bão, để cho sét đánh vào máy bay của mình và xem đi�u gì xảy ra, thay vì ngồi tính toán bằng các mô hình trên máy tính.

Trong 8 năm thực hiện dự án, chiếc F-106B của nhóm nghiên cứu đã bay gần 1.500 chuyến vào vùng th�i tiết nguy hiểm, bị sét đánh trúng hơn 700 lần nhưng vẫn trở v� an toàn.

... và phép màu của công nghệ

Cũng giống như Bruce Fisher, hành khách và phi hành đoàn trên những chuyến bay thương mại ngày nay có thể nhìn thấy ánh chớp và nghe thấy tiếng động lớn nếu máy bay của h� bị sét đánh trúng. Nhưng sẽ không có gì nghiêm tr�ng xảy ra.

Edward Rupke, kỹ sư trưởng của Lightning Technologies, công ty hàng đầu thế giới v� công nghệ chống sét cho biết, hầu hết v� máy bay được chế tạo chủ yếu bằng nhôm, một chất liệu dẫn điện rất tốt, hoàn toàn không có khe hở, nên khi bị sét đánh, dòng điện sẽ chỉ di chuyển d�c theo lớp v� ngoài của máy bay mà không gây ảnh hưởng gì đến bên trong.

Một số loại máy bay hiện đại v� bằng composite dẫn điện kém sẽ được b�c thêm một lớp lưới m�ng bằng đồng để chống sét. Hệ thống dây dẫn dài hàng kilomét, máy tính và các thiết bị đi�u khiển khác của máy bay được bảo vệ bằng các lớp b�c chống sét và thiết bị triệt xung đột biến điện hiện đại do Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) hoặc các cơ quan chức năng tương tự ở các nước sản xuất máy bay kiểm định.

Hệ thống nhiên liệu của máy bay, bao gồm khoang chứa, ống dẫn, đư�ng cấp, nắp đậy được thiết kế và chế tạo để không một tia lửa nh� nào có thể bùng phát trong trư�ng hợp bị sét đánh trúng. Phần v� máy bay bên ngoài khoang chứa xăng phải đủ dày để không bị cháy thủng. Phần mũi hình chóp nón chứa radar và các thiết bị bay khác cũng được chú ý đặc biệt khi chế tạo máy bay.

�ể đảm bảo hoạt động của radar, phần v� ở đây không thể làm bằng các chất dẫn điện. Thay vào đó, các dải phân tán sét sẽ được gắn bên ngoài mũi máy bay. Dải phân tán sét có thể bao gồm các thanh kim loại, hoặc một loạt các đinh tán bằng chất liệu dẫn điện đính gần nhau trên một băng chất dẻo. Thiết bị này hoạt động tương tự như cột thu lôi của các tòa nhà.


Máy bay làm phát ra tia chớp

Các nhà nghiên cứu của Cơ quan Nghiên cứu Hàng không Vũ trụ quốc gia Pháp (ONERA) nhận thấy rằng, khi một chiếc máy bay bị sét đánh, không phải là máy bay chặn lại tia chớp mà chính máy bay làm tia chớp đó phát ra. “Mây giông có thể tạo ra một luồng điện mạnh và biến thành từ trư�ng tĩnh điện.

Khi máy bay cách đám mây này khoảng 10 - 18km, các điểm nh�n từ phần mui, hay đầu cánh máy bay sẽ khuếch đại trư�ng điện từ, tạo ra sự phóng điện – giống như dưới mặt đất, hiện tượng này vẫn thư�ng xảy ra tại các điểm nh�n như nóc nhà cao tầng, đỉnh núi,…

Các nhà nghiên cứu đã quan sát được hơn 60 tia chớp trong quá trình làm thí nghiệm đ�u được phát ra từ máy bay.

Chuyện gì xảy ra khi máy bay bị sét đánh?

�ầu tiên, tia chớp “tấn công� một điểm nh�n, xa nhất của máy bay như mũi hay đầu cánh. Máy bay vẫn tiếp tục xuyên qua tia chớp khi đó đã chạm đến những điểm khác ở phần thân máy, khiến cho máy bay nằm trong một vòng điện trư�ng giữa các vùng cực đối nghịch nhau.

Dòng điện sẽ đi qua lớp v� ngoài và các phần cấu trúc khác của máy bay, rồi thoát ra ở những điểm nh�n cuối, chẳng hạn như đuôi máy bay. Các phi công đôi khi cũng có báo cáo v� tình trạng rung chuyển ánh sáng nhất th�i hay những làn sóng nhiễu thiết bị thoáng qua.

Máy bay nh� ít “tổn thương� hơn

Ước tính trung bình mỗi máy bay thương mại của Mỹ bị sét đánh hơn 1 lần mỗi năm. Và trên thực tế, máy bay thư�ng gặp sét khi bay qua những vùng mây tích điện lớn. Trong những trư�ng hợp này, tia chớp phát ra ở máy bay và “biến mất� trong những hướng điện tích ngược chi�u. Mặc dù, những gì ghi nhận được còn rất ít �i, nhưng các máy bay tư nhân và máy bay thương mại loại nh� thư�ng ít bị sét đánh hơn.

Tags: Baostam